Emma Hafkamp
Spijtvrij ondernemen, wat je pas leert over succes als het bijna te laat is
Uitgeverij S2uitgevers
Spijtvrij ondernemen
We kennen allemaal natuurlijk wel die beroemde 5 dingen die mensen noemden op hun sterfbed. Het zijn die spijtbetuigingen die de Australische palliatieve verpleegkundige Bonnie Ware verzamelde en opschreef in haar boek 'The Top Five Regrets of the Dying'.
1. Had ik maar mijn leven op mijn eigen manier geleid, niet het leven dat anderen van me verwachtten of wilden.
2. Had ik maar niet zo veel gewerkt.
3. Had ik mijn gevoelens maar vaker getoond.
4. Had ik mijn vrienden maar meer gekoesterd.
5. Had ik mezelf maar meer toegestaan om gelukkig te zijn.
De 5 ‘had-ik-maars’ dus. Als we die lezen, denken we ook allemaal, ja, inderdaad, laat ik er op tijd bij zijn en niet pas op mijn sterfbed erachter komen dat het leven meer is dan alleen werk. Ik moet ook denken aan de longarts Sander de Hosson, die veel over die laatste tijd van ons leven schrijft en op een dag weer langs zijn patiënt komt die stervende is. Zij ligt dan met een laptop in bed en is driftig de laatste mails weg te werken. Mails weg te werken! Pas als hij zegt dat ze echt gaat sterven en dat het nu tijd is om met familie te zijn lukt het haar die laptop weg te leggen. Oftewel: werken is een hardnekkig patroon.
De 7 lessen
Emma Hafkamp heeft als gezondheidspsycholoog in een ziekenhuis veel van die patronen gezien bij ondernemers en ook gezien dat de patronen hardnekkig zijn en dat de spijt over het leven pas veel later, en vaak te laat, komt. In 7 zogenaamde lessen neemt ze nu de lezer mee om, nu het nog tijd is, te leren van die spijtbetuigingen en ook nu het leven als ondernemer daarop aan te passen.
Les 1. Maak effectiever gebruik van je denkkracht. Hier haakt Emma Hafkamp aan op de gedragstherapie waarbij je leert wat en hoe je denken een kader wordt van waaruit je handelen geactiveerd wordt. Ik zou zeggen: leer te onderscheiden dat denken op zichzelf een informatiebron is los van gevoel en lichaam én dat denken ook teruggrijpt op oude patronen en vooronderstellingen die in eerdere levensfases een hulp waren, maar nu beklemmend kunnen werken. Alleen al het idee dat hard werken moet; wie heeft je dat geleerd?
In deze, en andere lessen, helpt Emma Hafkamp de lezer via kleine schema’s, denkoefeningen en zelf in te vullen notities inzicht te krijgen.
Les 2. Wees geen gevangene van je geschiedenis en bedrijf. Opvallend vind ik altijd hoe ondernemers hun eigen geschiedenis meenemen in hoe ze hun bedrijf opbouwen en leiden. Alle storingen in hun manier van doen en laten zijn direct te herleiden naar hun manier van leidinggeven. Inzicht in jezelf is dan ook een absolute must voor iedere leidinggevende en ondernemer. Anders zal de kopstoot tegen de muur extra hard aankomen. In het boek dan ook een prima oefening om een ‘helder beeld voor jezelf te creëren' met scherpe vragen.
Les 3. Breek door je eigen succesplafond heen. Een les met een mooie insteek: waar doe je het eigenlijk voor? Met ook hier weer een mooie oefening over de behoefte aan erkenning, gezien willen worden, controle en een bepaalde leegte willen dempen. De diepere vraag is dan waarom iemand ondernemer wilde worden en waar de mens zelf nog blijft in de storm van het succes van de onderneming?
Les 4. Maximaliseer de rijkdom van deze fase. Emma Hafkamp schrijft hier: ‘Er komt een moment dat succes niet langer bevrijdt, maar verzadigt. (...) De overvloed die je omringt voelt eerder als gewicht dan als vrijheid.’ Op dit punt zijn er legio verhalen van ondernemers die dan rare bokkesprongen gaan maken, en uit onvrede of zelfs maar verveling nog meer bedrijven gaan opstarten of bedrijven overnemen. Niet omdat het nodig is, sterker nog, er zijn te veel verhalen dat zo’n oprisping meer kwaad dan goed doet.
Ik moet denken aan de grootste ‘ziekte’ die een ondernemer kan overkomen, en dat is eenzaamheid. De uitspraak ‘it is lonely at the top’ heeft te maken met dat een ondernemer zijn eigen eenzaamheid creëert en daar dan zijn werknemers de schuld van gaat geven. Iemand die daar mooi over heeft geschreven is Jeroen Smit met zijn boek ‘Het drama Ahold’ of zijn boek ‘De prooi’ over de directieleden van ABN AMRO. In dat laatste boek reconstrueert Jeroen Smit hoe topbestuurders van ABN Amro jarenlang vooral gevangen zaten in interne twisten. Ze luisterden zo slecht naar de klanten, werknemers en aandeelhouders dat ze de regie over zijn toekomst volledig kwijtraakte.
Les 5. Lees je succes aan de buitenkant ook van binnen te voelen. Een mooie zijn die Emma Hafkamp hier schrijft is deze: ‘De sleutel om je succes aan de buitenkant ook van binnen te voelen zit in je succesverhaal tot iets groters te transformeren. Je bouwt niet alleen aan een bedrijf, maar aan een nalatenschap.’
Om dat voelen echt te laten doordringen, is ook bewustzijn nodig dat je niet alleen op de wereld bent. Je bent onderdeel van een systeem binnen het bedrijf, maar ook als mens onderdeel van een gezin, een familie. Zonder dat ligt opnieuw die eenzaamheid weer op de loer (met groot gevolg).
In ‘Leiderschap ontraadseld’ schrijft Manfred Kets de Vries, psychoanalyticus, managementwetenschapper: ‘Daarom is het zo moeilijk erachter te komen wat bestuurders doen. Ze gedragen zich niet noodzakelijkerwijs rationeel (of op een manier die wij als rationeel beschouwen). Daarom liet hij, om de gevoelloze muur te doorbreken, de dochter van één van de bestuurders in zijn traject, een brief schrijven aan haar vader. ‘Ze schreef over haar zo dikwijls gefrustreerde verlangen dicht bij hem te zijn – een echte relatie te hebben. Dit briefje vormde het keerpunt in het gedrag van deze onverstoorbare bankier die het met tranen in de ogen las.’
Wat zag deze man dan? Wat raakte hem zo? Zag hij in zijn verbeelding de wanhoop van zijn dochter, haar pogingen om dichtbij te komen? Zag hij zijn eigen gedrag, waar afstand de boventoon vormde? Zag hij misschien in zijn verbeelding een omhelzing tussen hem en zijn dochter, een gelukkig moment, onvoorwaardelijke liefde? De tranen kwamen. Hij zag zijn obstakel, zag een oplossing, zag zijn innerlijk verlangen.
Les 6. Presteer grootser dan ooit zonder energieverlies. Met meer inzicht in eigen handelen en leven, wordt de ruimte om te bewegen in het oude patroon ook te klein. De vrijheid roept, het harnas mag uit, schrijft Emma Hafkamp. De doelen waarom je werkt verschuiven en de blik op het leven veranderd. Het is die bekende oefening die Stephen Covey ooit lang geleden introduceerde: hou de zaag scherp, maar werk altijd met een blik op het eigen einde.
Met misschien wel de meest confronterende oefening die hij bedacht: de verbeelding van je eigen begrafenis. Wie is er, wat zeggen ze over je,
Les 7. Laat je bedrijf verder groeien terwijl jij meer leeft. De les die hier geleerd wordt, wordt beschreven in een aantal korte opmerkingen:
De beweging van buiten naar binnen betekent:
- oude overtuigingen doorzien,
- ingesleten patronen loslaten,
- voelen wat je nooit hebt willen voelen,
- erkennen wat je nodig hebt, ook al past dat niet bij je oude definitie van succes.
Tenslotte dan nog dit
In het langstlopende onderzoek ter wereld over menselijk geluk, toont Robert Waldinger, psychiater en hoogleraar aan Harvard Medical School aan dat mensen het gelukkigst zijn in bestendige relaties. Het opmerkelijke onderzoek volgt 724 mannen, fabrieksarbeider, advocaat, metselaar of arts, gedurende hun leven met vragen over hun werk, huiselijk leven en hun gezondheid.
Welke lessen heeft dit onderzoek ons gebracht uit die tienduizenden pagina’s van research over hun levens? Het gaat niet over rijkdom, of over roem of zelfs maar over hard werken. Dit is het antwoord: goede relaties maken en houden het leven van deze mannen (en inmiddels hun vrouwen in het onderzoek) gelukkig en gezond.
Om dit laatste te onderstrepen maakt Waldinger het volgende onderscheid:
1. Sociale verbanden zijn echt belangrijk voor mensen, en eenzaamheid is dodelijk. Het blijkt dat mensen die meer contacten hebben met familie en vrienden gelukkiger zijn dan anderen en gezonder leven.
2. Het gaat niet om de hoeveelheid van relaties, maar het gaat om de kwaliteit van die relaties. Leven in goede en warme relaties geeft bescherming. In het onderzoek kon men op basis van dit gegeven van de mannen op hun vijftigste voorzien hoe oud ze zouden worden. Niet de hoogte van hun cholesterol, maar de kwaliteit van hun relaties zorgde ervoor dat ze langer leefden. Fysiek ongemak op oudere leeftijd kon, door het hebben van goede relaties, beter verdragen worden.
3. Goede relaties beschermen niet alleen ons lichaam, maar ook ons brein. Mensen die, ook op hoge leeftijd, weten dat ze op iemand kunnen rekenen, blijven scherper in hun geheugen. En andersom; mensen die niet op iemand konden rekenen, gingen ook in hun brein snel achteruit.
Ron van Es
Over het kopen van boeken die ik lees
Sinds kort heb ik een samenwerking met het platform Amy & Eva waar je dezelfde boeken kunt kopen die je overal in Nederland aantreft. We hebben hier namelijk het systeem van de vaste boekenprijs. Dit platform echter geeft je de gelegenheid om tot 12% van die vaste prijs te doneren aan een goed doel. Met Amy & Eva heb ik afgesproken dat het goede doel van de Betekenis Boeken Club de stichting Voorlees Express is.
Lees ook deze boeken:
Michiel Buis & Dennis de Gruijter - De stoïcijnse school, aanvaard alles en leg je nergens bij neer!
