Philip Dröge
De Tawl, hoe de Nederlandse taal (bijna) Amerika veroverde
De Tawl
Van meet af aan voelt De Tawl als een project van de ontdekkingsreiziger-historicus: wij fietsen mee, als het ware, met Dröge door het voormalige gebied van het koloniale Nieuw‑Amsterdam (nu New York en omgeving), op zoek naar sporen van een bijna vergeten taal—de Amerikaanse vorm van het Nederlands, ofwel ‘de Tawl’. Uiteindelijk gaat dit boek niet alleen over dialect, kolonisatie of taalkundige curiosa, maar over de raadselen van identiteit, taalverlies en hoe je als gemeenschap van taal drijft als ijs over een rivier.
Philip Dröge mixt reisverslag (de fiets, de rivier, de heuvels), geschiedenis (slavernij, kolonialisme, immigratie) en taalwetenschap (geleende woorden, dialecten, verdringing).
Tegelijkertijd is er die onderlaag: de taal sterft weg, de laatste spreker stierf in 1962, en wat overblijft is vooral een spoor van een taal die ooit stevig in het leven stond. Daar ligt de échte pijn: hoe iets dat zo levend was, zo snel kan veranderen.
Wat ik bijzonder waardeer is hoe Dröge ons laat zien dat taal niet alleen een instrument is, maar ook macht, gemeenschap, afwijking, herinnering. De Nederlandse kolonisten in Amerika, hun nazaten, hun namen (Van Buren, Van Rensselaer…), hun worstelingen met een nieuwe wereld — het komt allemaal langs. Het maakt het verhaal groter dan alleen taal: het is een cultuurhistorisch portret.
Ron van Es