Haroon Ali
Het blijft toch je familie? - Eerste hulp bij gezinsbreuken
Het blijft toch je familie?
Opvallend en vreemd, dat is de gedachte die ik kreeg bij het lezen van het boek van Haroon Ali, want het onderwerp van zijn boek is treffend en absoluut raak en toch is het voor mij en veel lezers een eye-opener: je familie. Vreemd toch, want we weten vanuit de psychologie hoe het systeem van familie in alles doorwerkt in je leven, in je werk, in je eigen relaties en ja, in je eigen nieuwe gezin later, en toch weten we er weinig van.
Dit schrijf ik omdat ik heb gemerkt dat onderzoek naar dat familiesysteem, zoals bijvoorbeeld Bert Hellinger dat deed met zijn familieopstellingen, bij veel mensen geen bel doet rinkelen. Terwijl het zo simpel is. Leg je familie als een puzzel uit elkaar, leer van het verleden van je ouders, je grootouders, begrijp het gedrag van familieleden, heb inzicht in de plek die je inneemt, en vooral leer en zie hoeveel je aan trauma meeneemt van familie in je eigen leven.
Haroon Ali neemt je helemaal mee langs al die lijnen en beschrijft aan de hand van veel gesprekken (anoniem gemaakt) hoe mensen de diepe traumasporen van hun familie in hun eigen leven hebben gevoeld, doorgemaakt en soms afgeschud. ‘Als we voorzichtig stellen dat minstens een paar procent van de bevolking heeft gebroken met een lid van het kerngezin, dan hebben we het over honderdduizenden mensen. Een nog veel grotere groep heeft slechts sporadisch contact. Welke redenen worden daarvoor genoemd, en hoe kunnen we die verklaren?’
‘Ik wil ervaren hoe family sculpting in zijn werk gaat en gebruik de pionnen om mijn eigen gefragmenteerde familie uit te beelden. Ik stel vier groepjes samen. Ik begin bij mijn vriend en ik, plus onze hond. Dan mijn zus, die haar vier kinderen alleen opvoedt. Daarnaast staat mijn Nederlandse moeder, die is gescheiden van mijn Pakistaanse vader. Hem zet ik verderop neer, met zijn tweede, Pakistaanse vrouw en mijn veel jongere halfbroertje. Het zijn vier eilandjes, zeg ik tegen de therapeut, in een woelige zee van onbegrip en wantrouwen.’
Ik begrijp nu zelf ook, achteraf en ook gedurende mijn reis in het leven, welk effect een gebroken gezin heeft gehad in mijn leven, en hoe ik ook soms nog worstel in het huidige samengestelde gezin met al die mensen die zo hun eigen verleden met zich meedragen. Had het mij geholpen als ik eerder en meer had geweten hoe het familiesysteem werkt? O, ja zeker. Had ik andere keuzes gemaakt. O, mogelijk wel. In ieder geval is het boek van Haroon Ali eigenlijk verplicht voor iedereen om te lezen. Sterker nog, het zou verplichte stof moeten worden in elke opleiding. Je eigen verleden, je eigen sporen, je eigen familie begrijpen is absoluut nodig om je eigen spoor, je carrière, je relaties die je aangaat, onder ogen te zien.
In het boek ‘Wat leiders drijft’ schrijft Manfred Kets de Vries over zijn pogingen om met managers wereldwijd te laten kijken naar die eigen obstakels, naar hun persoonlijke wonden, om die te laten ervaren zodat er echte veranderingen kunnen ontstaan in gedrag, in manieren van doen. ‘Luisteren en zorgvuldig waarnemen zijn niet de sterkste kanten van leiders, evenmin als realiteitsbesef. In plaats daarvan, gedreven door hun eigen realiteit zien ze alleen wat ze willen zien. Bovendien staan ze niet erg open voor verandering.’
‘Ik bleef maar met mijn hoofd tegen de muur lopen’, gaat Kets de Vries dan verder, ‘en uiteindelijk besefte ik dat ik een andere invalshoek moest zien te vinden.’ Zijn vraag is steeds weer: hoe kan ik hen laten inzien dat de patronen in hun gedrag pas veranderd kunnen worden als ze eerst leren naar zichzelf te kijken. Hoe breng ik hen daar? Zijn oplossing was dat deze managers een brief zouden schrijven aan hun familieleden.
De brief die een van de leiders terugkreeg van zijn dochter beschrijft hem dan als ontoegankelijk, en raakte goed de snaar. ‘Ze schreef over haar zo dikwijls gefrustreerde verlangen dicht bij hem te zijn – een echte relatie te hebben'. Dit briefje vormde het keerpunt in het gedrag van deze onverstoorbare bankier die het met tranen in de ogen las. Wat raakte hem zo? Zag hij in zijn verbeelding de wanhoop van zijn dochter, haar pogingen om dichtbij te komen? Zag hij zijn eigen gedrag waar afstand de boventoon vormde? Zag hij misschien in zijn verbeelding een omhelzing tussen hem en zijn dochter, een gelukkig moment, onvoorwaardelijke liefde? De tranen kwamen. Hij zag zijn obstakel, zag een oplossing, zag zijn innerlijk verlangen.
Ook Haroon Ali zelf, in een van de interviews die hij gaf over zijn boek, laat zich niet onbetuigd over het verlangen én frustraties om dichter bij zijn familie te kunnen zijn.
‘Familie kwam symbool te staan voor ruzie en stress, dus zocht ik mijn toevlucht bij vrienden. Dat zie je bij meer queer mensen, die soms worden verstoten door hun familie om hun seksualiteit of genderidentiteit, vooral in streng religieuze gemeenschappen.’
De breuk met zijn vader, en de opvoeding en het familieleven, creëerde ook een patroon, dat als je het in de gaten hebt, je hele leven overhoop kan gooien: ‘Ik kan soms te veeleisend zijn naar de mensen die ik liefheb. Mijn jeugd heeft toch geresulteerd in een mate van verlatingsangst. Ik vertrouw mensen niet snel en ga vaak uit van het slechtste scenario. Als ik een tijdje niets van iemand heb gehoord, ga ik al snel denken dat iemand me niet meer aardig vindt. Ik loop altijd rond met een brede glimlach, maar ik ben een vrij gespannen mens.’
De vele verhalen, de interviews met verschillende experts, zoals een gezinstherapeut, een dominee, een rouwdeskundige, een bioloog en een filosoof, ze geven zoveel stof tot nadenken en vooral een goede zet vooruit om je eigen familie op een andere, mogelijk nieuwe manier te bekijken.
Ron van Es
Koop het boek hier
Lees ook deze boeken
