Lieke Asma
Blinde vlekken, hoe impliciete vooroordelen je (mis)leiden
Uitgeverij Boom
Blinde vlekken
Zien wat je niet ziet, of niet zien wat wel te zien is. Een blinde vlek. Het mooiste voorbeeld van een blinde vlek is het filmpje dat ooit aan mensen werd getoond van basketbalspelers en de verklede man. Het is het experiment waarin proefpersonen naar een filmpje kijken waarin twee groepjes mensen (gekleed in het wit en in het zwart) door elkaar heen lopen en een bal overgooien. De proefpersonen moeten tellen hoe vaak een van de teams de bal onderling overspeelt. Het lijkt een gewoon spelletje, totdat er iemand in een apenpak het beeld in wandelt. De aap draait zich naar de camera en trommelt nog even op zijn borst. Niet te missen, zou je denken. Maar na afloop blijkt dat een groot deel van de toeschouwers de aap heeft gemist.
Nu is bovenstaand experiment vooral bedoeld om ons te laten zien dat we bepaalde gebeurtenissen recht voor onze neus kunnen missen omdat we zo gefocust zijn op andere dingen, maar een blinde vlek, en daar schrijft Lieke Asma met name over, zijn onze patronen in ons gedrag waardoor we impliciet vanuit vooroordelen mensen bekijken en dus behandelen. Iemand die je zegt dat hij/zij zonder oordeel kan kijken, en/of nooit zal discrimineren moet je dus bij voorbaat niet geloven.
In haar boek Blinde vlekken beschrijft Lieke Asma, psycholoog en filosoof, veel van dit soort impliciete vooroordelen. 'Om vat op het probleem te krijgen moeten we de diepte. We moeten meetinstrumenten ontwikkelen waarmee we de problematische processen in onze onbewuste geest toegankelijk kunnen maken.' Lieke Asma doet dat ook letterlijk door hier ook het bekende voorbeeld van de ijsberg aan te halen. Boven water zien we wat er is, onder water zien we het niet. Maar is het er wel. In plaats van de blik naar binnen te richten op verborgen mentale processen, pleit ze ervoor om te letten op wat in de wereld om ons heen gebeurt — patronen in gedrag, sociale structuren en context. Alleen zo kunnen we onze blinde vlekken leren herkennen en aanpakken.
'Het probleem zit in onze relatie met de feiten, in hoe we ons verhouden tot datgene wat we doen, zeggen, denken of voelen.'
In het boek veel handvaten hoe we onszelf kunnen blijven onderzoeken in ons gedrag en onze blindheid als het gaat om discrimenatie en oordelen.
Ron van Es
