Tessa van Beest, Reneé Broekmeulen, Maria Punch
Podiumkracht, overtuigen met je speech, pitch en presentatie
Uitgeverij Verhaal met Impact

Podiumkracht

Voor het boek Podiumkracht vroeg ik drie meelezers om samen met mij dit boek te recenseren. Drie meelezers die stevig bezig zijn met het 'podium'. Als sprekers en begeleider van sprekers.
 - Ron van Es

Wat wil ik zelf vertellen? 

Mijn kast met boeken over spreken en presenteren is al goed gevuld. Toch keek ik

reikhalzend uit naar het boek van Tessa van Beest, Renée Broekmeulen en Maria Punch, die kunnen putten uit hun jarenlange ervaring in het schrijven van speeches, het trainen van professionals en het coachen van TEDx sprekers.

Ik werd niet teleurgesteld. Het boek is van kaft tot kaft gevuld met praktische tips over het voorbereiden van een presentatie, het formuleren van je boodschap, het aanbrengen  van ordening en het gebruik maken van je stem. Daarbij wordt weinig papier verspild. Elk advies is kort en bondig geformuleerd. Dat zorgt voor een boek dat zich zowel leent voor vlot doorlezen, maar ook geschikt is als naslagwerk.

Regelmatig kwam ik een advies tegen waarbij ik dacht: ‘dat kan ik direct toepassen!’, zoals bij de tip om voor verschillende onderwerpen eigen dossiers aan te leggen. Ik zag direct voor me hoe dat van pas zou kunnen komen bij het voorbereiden van een speech of presentatie.

Sommige hoofdstukken blonken uit in diepte en brachten nieuwe inzichten, zoals het

hoofdstuk 'Haal meer uit je stem’. Andere hoofdstukken vond ik wat meer cliché, zoals het openings hoofdstuk 'Ken je publiek’, waarin geadviseerd wordt te beginnen met de vraag: ‘wie zitten er in het publiek’. Dat vond ik een wat platgetreden pad, en in lang niet alle gevallen het best denkbare advies. Ik zou sprekers willen uitnodigen om daar ook af en toe volledig lak aan te hebben, en eens te beginnen bij de vraag ‘wat wil ik zélf eigenlijk vertellen’.

Gelukkig geeft het boek ook allerlei voorbeelden van prachtige speeches (van Jamie Oliver tot Aletta Jacobs) waarin de spreker dat heel goed wist. Die voorbeelden zijn stuk voor stuk goed gekozen en tot de verbeelding sprekend. Ze maken het boek tot een levendig geheel, waarbij het als lezer toch wel heel erg begint te kriebelen om vaker dat podium te pakken!

Huibert-Jan van Roest

Oprichter trainingsbureau Spreken voor publiek

Het podium op

Het zal een jaar of 7 geleden zijn tijdens Prinsjesdag op de communicatieafdeling van het Ministerie van Financiën. Uit mijn ooghoek zag ik tijdens de belangrijke speech van de minister een speechschrijfster woordeloos meepraten met een vel papier in haar handen. Ergens was ik nieuwsgierig naar de fijne kneepjes van het vak, maar ik durfde er nooit naar te vragen. Ik werd zelf ghostwriter, maar het sprekerschap bleef ik vermijden. Podcasts kon je me nog wel voor porren. Maar een podium. Brrr… Papier voelde stukken veiliger. Toch was ik destijds al geraakt door de zorgvuldigheid, het ambacht en de betrokkenheid van wat later bleek Tessa van Beest te zijn, een van de schrijfsters van Podiumkracht.

Die vragen die ik niet durfde te stellen worden allemaal beantwoord in het boek, op een moment dat voor mij niet beter uit had kunnen komen. Net aangesloten bij de Betekenis Sprekers Club, met inmiddels flink wat ervaring in publieke optredens in mijn zak als podcasthost, -gast en gespreksbegeleider. Maar dat laatste stapje bleef toch een behoorlijke drempel: als spreker het podium betreden. Toch is er een verhaal wat ik te belangrijk vind om voor mezelf te houden. Hoe dan? Hoe bereid je je voor op een manier die echt werkt? En heel praktisch, wat doe ik met mijn handen, wanneer gebruik ik papier en welk lettertype kies je voor? Zijn slides wel handig? Hoe werkt zo’n theatermicrofoon eigenlijk?

Een greep uit mijn digitale ezelsoren: Als je storytelling gebruikt in je speech, pitch of presentatie, gaat het niet om het verhaal, maar om de moraal. Een verhaal zonder moraal klinkt fijn, maar blijft niet hangen. Of: ‘duidelijk gaat voor mooi, want overtuigen begint met begrijpen.’ Simpel principe, maar voor mij best een valkuil. Wat ik sowieso meeneem is het idee van het maken van pakketjes van je ideeën. Ik leerde over Supertaal en Vaagtaal (allebei niet doen), maar wat ik mezelf echt ter harte neem is het principe dat ‘Hoe meer een verhaal eigen of geïnternaliseerd is, hoe vrijer mensen over het algemeen op het podium staan.’ 

Met improviseren zonder eerst geïnternaliseerd te hebben bewijs ik mijn publiek geen dienst. Vergeet de perfecte Powerpoint of gelikte metafoor. Internaliseren is het echte werk. Nog tijdens het lezen van het boek kon ik een visualisatieoefening meteen in praktijk brengen voor een opdracht waarbij ik in het Engels een podcast mocht hosten. Een mooie kans, maar ook eentje waar ik tegenop zag vanwege een stuk onzekerheid over mijn uitspraak. De oefening hielp enorm, de podcast was een feest, de zenuwen heb ik op het moment zelf niet meer gevoeld. Ik had het proces al doorlopen voor de opnameknop ooit was ingedrukt.

Als je net als ik soms terughoudendheid voelt om het podium op te stappen, wil ik je deze boodschap uit het boek niet onthouden: ‘Nee zeggen levert een schuldgevoel op, een energielek door de uitvluchten die je moet verzinnen en gemiste kansen op ontwikkeling in je carrière. Dat gaat ons aan het hart. Want al die momenten dat je wel zichtbaar bent en spreekt, gaan er deuren open en kun je impact maken met jouw expertise.’ Podiumkracht biedt je alle handvatten om dat ook met verve te doen.

Ruben Beijl
Geloofwaardigheidsonderzoeker 

Bedrijfstheoloog bij Ongebrand Advies

De toon maakt de muziek

Ik heb het boek ‘Podiumkracht’ gelezen, met als ondertitel ‘Overtuigen met je speech, pitch en presentatie’. Het is een werk dat is samengesteld door drie ervaringsdeskundigen en dat merk je aan een paar dingen. Soms wisselt de schrijfstijl en toegankelijkheid, en de taal kan de boodschap wat op afstand houden. Aan de andere kant zit er zoveel stelligheid in, dat je als lezer soms het gevoel krijgt dat dit de enige waarheid is. De toon maakt de muziek, zullen we maar zeggen.

Los daarvan is het een zeer praktisch boek dat op elk detail van het spreken ingaat. Ik kan me voorstellen dat veel mensen hier veel aan zullen hebben, of je nu op een podium spreekt of een groep traint. Er staan zeer bruikbare tips in, en soms ook wat open deuren, maar die zijn nodig om het compleet te maken. Het lettertype is wel wat klein, maar wat ik erg fijn vind, is dat er na ieder hoofdstuk een checklist is samengesteld. Dat is altijd handig als naslagwerk.

Aan alles is gedacht: taal, outfit, de zaal waar je spreekt, je stem en ga zo maar door. Wat dat betreft is het een boek dat veel over de vorm gaat. Over de inhoud gaat het niet, daar zijn natuurlijk andere boeken voor. Al met al vind ik het een goed geslaagde poging, ook door de veelheid aan voorbeelden die soms net niet passen en soms ontzettend raak zijn. Een punt waar ik het echt niet mee eens ben, is de stelling in het onderdeel spreektijd: “We hebben nog nooit een publiek horen verzuchten, jammer dat hij zo kort sprak.” Dat heb ik echt wel eens anders ervaren. Er zijn sprekers waar een publiek aan de lippen hangt en waar ze het ontzettend jammer vinden dat het stopt. Dat lijkt mij juist de kunst van het spreken: dat je klaar bent en er is verlangen naar meer, zelfs als een verhaal rond is.

Mijn conclusie is dat ‘Podiumkracht’; een uitstekende gereedschapskist is voor iedereen die de technische kant van het spreken wil beheersen. Het is vooral een aanrader voor beginnende tot gemiddeld ervaren sprekers die concrete, technische handvatten zoeken. Wie echter al technisch vaardig is en een diepere, inhoudelijke connectie met het publiek wil maken, zal dit boek waarschijnlijk te beperkt vinden. Het boek biedt de gereedschappen, maar de spreker moet zelf nog leren er kunst mee te maken.

Igor Verettas

Eigenaar Onderwijssprekers

Mede-oprichter Betekenis Sprekers Club

Spreken is spelen

In mijn jongere jaren als acteur bij het befaamde toneelgroep De Appel leerde ik twee dingen wat betreft toneelspelen, het podium en het publiek. Het eerste is het idee van de arena, de zaal, waar de acteur samen met het publiek het geheim deelt. Een toneelstuk zonder het publiek is er namelijk slechts een idee, een tekst, een mogelijkheid. Met het publiek wordt het een avontuur, een openbaring, een wereld vol verbeelding. In de jaren van toneelgroep De Appel was het publiek ook de grote aanwezige en maakte dat de stukken die gespeeld werden ook een enorme ervaring.

Spreken op een podium is dan ook alleen maar mogelijk als er een samen-spraak is.

De andere les is deze: in een repetitie kreeg ik van regisseur Erik Vos de opdracht om met een gestolen kip de scène in te gaan. Ik had een gestolen kip, maar de andere spelers in dat spel wisten daar niets van. Ik aarzelde, waar haal ik een gestolen kip vandaan? Snel greep ik ergens een jasje vandaan, deed die onder mijn arm, mijn gestolen kip, en ging de toneelvloer op in de repetitie. Tot mijn verbazing veranderde de scène. De verbeelding werkte. 

Er zijn veel voorbeelden van deze verbeelding die acteurs helpen om hun scène te spelen. Een hele beroemde is deze en gaat over zijn beroemde toneelstuk Death of a Salesman van Arthur Miller. Lee J. Cobb was de hoofdpersoon en hem lukte het maar niet om de magie van de tekst om te zetten in een geloofwaardige persoon. Het stuk had daarom nog niet de ziel die Arthur Miller en Elia Kazan - de regisseur - wel in hun hoofd hadden gehoord. Wat te doen? Het toeval wilde dat tegenover het theater waar zij repeteerden het Philadelphia Orchestra zou spelen met de uitvoering van de zevende symfonie van Beethoven en het leek Elia Kazan een goed idee om Lee J. Cobb en de cast mee te nemen naar die uitvoering. Die avond zou de overrompelende muziek van Beethoven Lee J. Cobb inspireren, meevoeren en uiteindelijk helpen om zijn rol van Willy Loman te vinden. 

Later schrijft Elia Kazan in zijn biografie: ‘Wat Cobb ook bezielde, hij speelde geweldig, net als de rest van de cast, en vanaf die avond hebben publiek en critici het stuk geprezen als precies die “voortzetting van een lang en onsterfelijk verleden” dat zich uitstrekt van het Griekse theater tot de dag van vandaag.’ Pas toen de stem werd gevonden van de vader kwam het stuk tot leven. Die stem was de ziel van het stuk en die stem moest ontdekt worden. ‘Death of a Salesman’ zou de Pulitzer Prize for Drama en de Tony Award for Best Play winnen.

Ik leerde ook hier dat ontroering verbeelding brengt. Geraakt worden als acteur, als spreker, maakt dat je het publiek kan veroveren.

Over verbeelding trouwens nog dit verhaal dat voor zichzelf spreekt. Het is het verhaal over de Franse dichter Robert Desnos. Deze dichter behoorde voor de Tweede Wereldoorlog tot een groep surrealistische dichters en ging tijdens de oorlog in het verzet. Uiteindelijk wordt hij gearresteerd en weggevoerd naar een vernietigingskamp van de nazi’s. Daar ontstaat dit wonderlijke verhaal waarvan ik niet zeker weet of het waar is. Waar of niet, het blijft een verhaal om over na te denken. 

Robert Desnos was een nogal expressief iemand en toen hij samen met anderen op een dag in een vrachtauto werd gezet, bleef zelfs hij stil. Stil waren ook de andere gevangenen en de bewakers, want iedereen wist dat de rit naar de gaskamer ging. Als de vrachtauto is gearriveerd en de mannen in een rij gaan staan, stapt Robert Desnos plotseling op een van de bewakers af en pakt zijn hand. ‘Ah’ begint hij te vertellen, ‘ik zie dat u een lange levenslijn hebt, da’s mooi. Dat betekent dat u lang zult leven, veel geluk zult kennen.’ Bij deze ene bewaker blijft het niet, want van de ene na de andere hand van de bewakers begint hij de lijnen te lezen. Het zijn allemaal hele positieve verhalen vol met een geweldige toekomst. 

De bewakers staan er verbluft bij op deze drempel van de dood waar de gevangenen het einde beleven en zij als bewakers blijkbaar, althans volgens deze dichter en voorspeller, in hun handen juist een prachtige toekomst zien. Er heerst verwarring en misschien wel schaamte bij de bewakers. Hoe dan ook, de gevangenen worden weer ingeladen in de vrachtauto en teruggebracht naar het kamp. Vandaag geen doden. Door zijn stem te gebruiken in een onmogelijke situatie heeft Robert Desnos de levens van hem en zijn kameraden die dag gered. 

Ron van Es

founder Betekenis Boeken Club