Stef de Bont
Extra tijd, ontdek en leef de tijd van je leven
Uitgeverij Palmslag
Extra tijd
Stef de Bont, ondernemer die zijn business verkocht, heeft ineens tijd om handen. Tijd of de tijd. In ieder geval is hij in een situatie beland waar hij zich afvraagt: wat doe ik met deze - extra - tijd? Een vraag die meer mensen zich stellen, vaak na een pensioen. Zelf is hij nog niet met pensioen en probeert in zijn boek 'Extra tijd' de verbinding met de jongere generaties te maken. 'Generatiekracht is geen modewoord. Het is een noodzakelijke voorwaarde voor duurzame groei.' Ik begrijp het streven van de schrijver, en juich samenwerken tussen generaties alleen maar toe, maar heb het boek niet zo gelezen. Voor mij was het toch meer de vraag aan zichzelf (en anderen): wat nu?
‘Geen nieuw begin, maar een nieuw hoofdstuk. Geen sprint, maar een bewuste stap. Niet méér, maar béter.’
In zijn boek schrijft hij over een zoektocht naar wat er nu toe doet, hoe hij ertoe kan doen en wie er al toe doet op dit moment. Omdat hij merkt dat we in een overgang zitten in de samenleving. Een overgang van lastige, blijkbaar niet op te lossen issues, naar een samenleving waar we die issues echt hebben opgelost. Soms met een briljante ingeving, vaker met een diep doordachte stilstand om een andere afslag te nemen.
Het boek lijkt op een verslag van iemand die op een kantelpunt staat in zijn leven. Zoals de Belgische Raf Stevens als podcastmaker veel verschillende mensen interviewt over hun kantelpunten. ‘En telkens zag ik hetzelfde: een kantelpunt is geen eindpunt, maar een uitnodiging. Een startschot voor een hoofdstuk dat écht klopt.’
Als uitgangspunt, en hij komt er regelmatig op terug, zet Stef de Bont zich samen met de ‘midlife volwassenen’ de generaties op een rij. Zelf is hij van Generatie X. De tijd gaat dan anders tikken. Heb ik voldoende gedaan, en dan vooral ook voor mijn omgeving, de samenleving, en zelfs de planeet? ‘Het gaat er niet om welke keuzes je maakt, maar vooral hoe je die maakt en hoe je ernaar handelt.’
Dan zijn er drie richtingen voor de volgende fase:
- Doorgaan in comfort. Blijven hangen in dat wat je kent, prettig vindt en je je tijd zo goed mogelijk uit gaat zitten.
- Blijven zitten uit angst. Een situatie die ook vaak een ‘gouden kooi’ wordt.
- Veranderen met lef. Moeilijk, lastig, een rollercoaster, onzeker allemaal, en tegelijk de meest logische stap die je in het leven kunt zetten.
Voor Stef de Bont was de laatste richting, getuige ook zijn boek, de stap die hij nam, of beter stappen, want het boek is echt een reisverslag daarvan. Soms heel persoonlijk, soms filosoferend, soms kijkend uit het ‘raam’ naar de anderen. Zo verandert de persoon van de generatie X:
- Werk verschuift van ‘brood op de plank’ naar ‘werk als vanzelfsprekend’ naar ‘balans’ naar ‘betekenisvol werk’.
Over deze verschuiving zou ik al talloze artikelen willen aanbevelen, maar ik hou het er voor nu maar op één, ‘De motor van het leven’ die ik schreef. Waarom ik dat hier schrijf is omdat Stef de Bont iets heel wezenlijks met deze simpele regel duidt. Het is de ontwikkeling in feite van het kind naar de volwassen mens.
Zoals ik dat beschrijf met het werk van de psychiater Stanislav Grof en de vier fasen:
1. In de eerste fase lijkt het alsof je in de baarmoeder wel weet hebt van jezelf en de wereld om je heen, maar dat je er nog veilig bij ligt.
2. In de tweede fase kun je spreken van weeën, er staat iets te gebeuren, gevoelens worden heftiger, en de pijn maakt dat je in beweging komt.
3. In de derde fase is er een geboorte, het is stormachtig, je wilt er zijn.
4. De vierde fase tenslotte is wat je kunt noemen de transformatie. Van veilig in de baarmoeder in totale kwetsbaarheid, tot aanwezigheid in de wereld.
In de reeks van regels die Stef de Bont lezers meegeeft vallen ook deze:
- Leiderschap verandert van ‘de baas’ naar ‘leidinggevende’ naar ‘coach’ naar ‘mentor’.
- Ambitie gaat van ‘loyaliteit’ naar ‘persoonlijke groei’ naar ‘vrijheid’ naar ‘impact met groei’.
- Persoonlijk belang verschuift van ‘zekerheid’ naar ‘onafhankelijkheid’ naar ‘flexibiliteit’ naar ‘uitdaging’.
- Verhoudingen tussen mensen veranderen van ‘autoriteit’ naar ‘hiërarchie’ naar ‘gelijkheid’ naar ‘openheid’.
- Samenwerking gaat van ‘niet lullen maar poetsen’ naar ‘feedback geven’ naar ‘open gesprek’ naar ‘elkaar versterken’.
Deze regels lijken logisch en makkelijk, zeker voor iemand die ‘op drift’ raakt vanuit de vaste eigen situatie die knellend werkt, maar het is ook een moeizame reis, vol hobbels en dilemma’s. Het is ook de reis die Victor Frankl beschrijft in zijn boek ‘De zin van het bestaan’. Om die transformatie aan te gaan, is er frustratie nodig. ‘Want frustratie – ‘het lukt niet, ik luk niet’ – is een belangrijke motor om de wil aan te laten ‘slaan’. Het is de contactsleutel van de auto. Om in dat licht te gaan staan, is er soms een existentiële crisis nodig.’
Victor Frankl schrijft dat die crisis of frustratie voortkomt uit:
1. Frustratie met het bestaan zelf.
2. Frustratie met de betekenis of de zin van het bestaan.
3. Frustratie met streven naar een concrete betekenis in het individuele bestaan, ofwel de wil tot betekenis.
De essentie van ons bestaan is het zoeken en vinden van een balans in ons leven. ‘Ieder mens wordt door het leven ondervraagd en hij kan zich slechts verantwoorden tegenover het leven, door zijn eigen leven te verantwoorden. Hij kan slechts gehoor geven aan het leven door verantwoordelijkheid te dragen voor zijn eigen leven.’
Het boek 'Extra tijd' is naast een reisverslag en de mogelijkheid een andere nieuwe weg in te slaan, ook een boek om jezelf af te vragen: ‘Volgen we ons hart of maken we een rationele afweging? Of overkomt het ons dat we eigenlijk niet kiezen? En wat is de primaire drijfveer als we bewust kiezen?'
Ron van Es
