Lieke Marsman
De dichter en de duivel
De dichter en de duivel
Ik las eerder voor de Betekenis Boeken Club het boek ‘Op een andere planeet kunnen ze me redden’ van Lieke Marsman. In dat boek schrijft ze over haar eigen aanstaande dood en over God, ufo’s en kwantummechanica. 'Haar boek is een pleidooi voor ‘irrationeel geloof’, een aanmoediging om verbeelding en intuïtie een grotere rol toe te kennen in een poging het leven en de dood te begrijpen.'
In het boek, dat o.a. uit losse dagboekfragmenten bestaat, dus aandacht om achter de werkelijkheid te kijken. Een opmerkelijke rit in het leven, die mede is ingegeven, uiteraard, door de kanker die haar lichaam teistert. 'Het leven is het waard te leven, maar alleen zolang je omarmt dat alles op losse schroeven staat.' Een levensfilosofie die haar ook helpt om tegen specialisten in het ziekenhuis in te gaan en haar toestand niet als een feit te accepteren, u gaat dood, maar te strijden voor het leven. 'Alleen zo kun je in overeenstemming leven met het leven zelf, dat iedere dag zelfverzekerd al z'n onzekerheden tentoonspreidt.'
We weten inmiddels: Lieke Marsman is dood. Haar zoektocht is geëindigd. Of ze nu gered is op een andere planeet of andere werkelijkheid, weten we niet, maar ik hou het zomaar voor mogelijk.
Lieke zou het minstens zo opvallend hebben gevonden dat juist nu er allerlei berichten verschijnen op social media over de aanwezigheid van buitenaards leven. Niet alleen over de bekende verschijnselen die Amerikaanse piloten ooit zagen en niet thuis konden brengen. Of het bestaan van een plek in Amerika, Area 51, waar de geheimen van dat buitenaards leven verborgen worden gehouden voor het grote publiek. Maar ook de berichten dat het buitenaards leven al lang onder ons is. In die zin is de zoektocht die Lieke Marsman onderging niet zo vreemd. Ook niet zo vreemd dat ze daar dan God, of welk woord je ook wilt gebruiken, tegenkwam.
'Er is misschien een bovennatuurlijke kracht. Er is misschien een medicijn tegen mijn ziekte. Het leven is het misschien waard te leven – en vanwege dat misschien is het dat zeker. Als ik terugdenk aan mijn eigen eerste ervaring met iets wat groter was dan ikzelf, dan is dit zoals ik al schreef het dichtst bij een openbaring dat je als mens kunt komen: niet de wetenschap dat er een God bestaat, maar de wetenschap dat je het jezelf toestaat in een God te geloven. Want er is een God, misschien.'
Misschien.
En nu is er dit laatste boek, ‘De dichter en de duivel’, waar de dichter tot de ontdekking komt dat er onder haar huis een ondergrondse wereld schuil gaat. Is dit de laatste tocht van de schrijver Lieke Marsman geweest? Hoe dan ook, de dichter daalt af en ontmoet daar, op haar tocht, de influencers, politici, opiniemakers en columnisten van deze tijd.
‘Er overviel me een treurig gevoel, onmachtig zwaar,
ik stond erbij en keek ernaar, besefte:
een leven lang sta je erbij en kijkt ernaar.’
De afdaling is als ‘De goddelijke komedie’ van Dante Alighieri en laat het menselijk wezen in al haar gekte zien. Op de achterflap staat ook niet voor niets: ‘De wereld is helemaal gek geworden.’ Gek, maar wat doe je eraan? Op haar weg ontmoet de dichter in de vierde ring van Onder-Nederland ook de voormalige minister en bankier Gerrit Zalm.
Gerrit Zalm leidde me naar de oever
van een onstuimige rivier, waar lisdodden
en snoekkruid een haag om het woelige water vormden.
‘Welkom in het domein van de financieel slagkrachtigen,
je bent de eerste dichter die hier ooit geweest is.
Je zult zien, hier heerst de ratio,’ sprak de man’
Ook het gesprek met deze Gerrit Zalm lost niks op en laat de gekte echoën in de ruimte.
‘ik wilde weten of er ooit was nagedacht
over de gevolgen van het versoberen of eigenlijk
afschaffen van de verzorgingsstaat voor mensen
wie de ondernemingszin vergaan was
zodra een een meervoudig aangeboren handicap hadden
of een moeder met drugsprobleem
of een vader met foute vrienden, of, later in het leven
MS en een vriend die ze sloeg, Die, kortom,
kapot waren gegaan aan externe effecten.’
Maar deze Gerrit Zalm is niet te vangen op een antwoord, of zelfs maar een poging daartoe, het is om moedeloos van te worden en vertelt de dichter:
‘Kijk nou eens objectief: de mensen stemmen
op ons a priori, de post wordt bovendien
nog steeds bezorgd.’
De dichter trekt verder, is wordt de bekende kanarie in de kolenmijn, en zingt op het eind van dit boek ons toe:
‘soms is de grond gewoon de grond
die aardlaag waar de doden in verdwijnen
en haal je adem maar het zand komt tot je mond'
De influencers, politici, opiniemakers en columnisten, ze hebben geen blijvende invloed op deze ondergrondse wereld waar het zand tot de mond komt.
‘U leeft, ik zei het net al even, in een zieke wereld.
Een ongeneeslijke zieke wereld.’
Ron van Es
Lees ook deze boeken
