De Betekenis Boeken Club i.s.m. het Dominicanenklooster in Huissen organiseert een dag met het thema: De Toekomst, kun je die sturen of ben je eraan overgeleverd?
Datum: 12 maart
Tijd: 10.00 - 16.00
Locatie: Dominicanenklooster in Huissen
Kosten: (incl. lunch) 85,-
De Toekomst, kun je die sturen of ben je eraan overgeleverd?
‘Het lot sleurt ons naar datgene waar we niet recht op af willen gaan. Het lot raakt ons van buitenaf als we weigeren gehoor te geven aan zijn oproep van binnenuit. Aandacht voor synchroniciteit maakt het makkelijker om bewust mee te gaan met de veranderingen in ons leven die zich door steeds meer ‘tekenen’ aankondigen. Als we expres een andere weg inslaan om die te vermijden zal het lot ons toch weer terugsturen.’ - Carl Gustav Jung
Is er een toekomst zonder verleden of heden?
Ben ik in de toekomst nog steeds dezelfde?
Kan ik de toekomst sturen of wensen?
Op een of andere manier zijn we altijd bezig met de toekomst. Onze toekomst in het bijzonder. Wat moet ik worden? Hoe ziet mijn carrière er verder uit? Met wie wil ik verder? Ben ik voldoende verzekerd? Hoe moet het als ik oud ben?
Heel vaak lijken we ons ook over te geven aan het idee dat onze eigen toekomst afhangt van omstandigheden; we doen ons best, maar het is altijd maar afwachten of het kwartje de goede kant op valt. Maar hoe zit het dan met die uitspraak van Carl Jung? ‘Het lot sleurt ons naar datgene waar we niet recht op af willen gaan.’
Wat is dan ‘het lot’? Sommige mensen betitelen dat als de voorgeschreven weg - door het andere, god, of voorbestemming - dat voor ons is uitgetekend. Ik geloof dat niet. Predestinatie. Je toekomst ligt al klaar, en als je afwijkt, dan word je daarvoor gestraft. Of loop je de kansen mis. Of trouw je de verkeerde persoon. Zie je wel.
Plan?
Je bent hier niet met een voorbestemd plan, een reden die ver voor je geboorte bedacht is. Je bent hier wel om dat wat in je verborgen is, tot bloei te brengen. Ik denk dan aan de Amerikaanse psycholoog James Hillman. Hij beschrijft in zijn boek ‘De code van de ziel’ hoe we de kern van ons menszijn kunnen ontdekken.
Voorin het boek staat een citaat van Pablo Picasso: ‘Ik ontwikkel me niet, ik ben.’ In het kort gezegd, schrijft James Hillman dat we in essentie al ‘zijn’ en dat we dat kunnen ontdekken. Daarbij gaat hij uit van wat hij een ‘eikenvruchttheorie’ noemt. De simpele eikel die je in je handen hebt – en in de grond steekt – is al die enorme eikenboom. In essentie is de mens – zijn wij, ben jij – al die mens die tot grote dingen in staat is. Ja, er valt van alles bij te leren, en soms moet je vooral heel veel afleren, maar het is er allemaal. Hillman schrijft daarover: ‘Het menselijk leven is rijker dan onze theorieën erover doen vermoeden. Vroeg of laat lijkt het of iets ons oproept een specifiek pad in te slaan. We kunnen ons dat ‘iets’ herinneren als een kortstondig signaal uit de kindertijd, toen een fascinerende impuls vanuit het niets, een bepaalde omslag van de gebeurtenissen, ons trof als een aankondiging: dit is wat ik moet doen, dit is wat ik moet hebben. Dit is degene die ik ben.
De geschiedenis kent talrijke verhalen van mensen die hun essentie ‘per toeval’ vonden en achteraf begrepen dat het altijd al de bedoeling was dat het zo zou gaan. In al die gevallen leren we dat het gaat om de innerlijke wil. Ofwel, de wil die zelf wil. Dat klinkt wat mysterieus, maar dat valt mee. De innerlijke wil is niet de sterke wil, dat wat we roepen tegen onszelf: 'Kom op, zet door!’ Als we James Hillman lezen gaat het over onze diepste kern: de mens die we zijn die tot zijn bestemming wil komen. De mens die uit de grot (denk aan de filosoof Plato en zijn verhaal) komt en in het licht gaat staan.
De psychiater Victor Frankl heeft dat later de wil-tot-betekenis genoemd. De essentie van ons bestaan – en dat is ook waar hij op duidt – is een balans te vinden in je leven. ‘Ieder mens wordt door het leven ondervraagd en hij kan zich slechts verantwoorden tegenover het leven, door zijn eigen leven te verantwoorden. Hij kan slechts gehoor geven aan het leven door verantwoordelijkheid te dragen voor zijn eigen leven.’
Gehoor geven aan de innerlijke wil dus. Daar ligt je toekomst in besloten. Luisteren naar wat zich aandient in je leven. Reageren op signalen, en die signalen zijn soms heel subtiel en soms heel nadrukkelijk. Subtiel in de vage verlangens die we voelen, nadrukkelijk in het vastlopen van ons lichaam bij een burn-out.
De wil te willen
De psycholoog Diederik van Rossum schrijft in zijn boek ‘De wil te willen’: ‘Het belangrijkste inzicht over de wil is geweest dat, terwijl ik probeerde mijn eigen aard te pakken te krijgen, mijn eigen aard mij steeds meer te pakken kreeg. Ik realiseerde me plotseling dat, op hetzelfde moment dat ik iets zoek, er iets is dat naar mij zoekt. Toen ik me dat realiseerde, vroeg ik me af of ik wel gevonden wilde worden. En onmiddellijk bevond ik me in een absurde strijd. Het leek alsof er twee werkelijkheden of illusies waren:
• ik, op zoek naar mezelf, en
• mijzelf op zoek naar mij.’
Het verhaal van ons leven is het verhaal van de manifestatie van onszelf. Vanuit de wil om tot expressie te brengen wie ik ben, onvolmaakt en volledig, word ik medeschepper op deze mysterieuze reis.
Daarmee is onze toekomst wel degelijk te sturen. We kunnen onszelf negeren, datgene in ons dat gewild wil worden, en soms laten afsterven, of we kunnen er leren gehoor aan te geven. Dat vraagt moed om tot overgave te komen.
De sprong
Luister eens op dit punt naar mijn gesprek met Geert Jan Blanken die veel schreef over het werk van Søren Kierkegaard en waar we in ons gesprek dieper ingingen op het laatste boek van Geert Jan Blanken, ‘Wakkere wijsheid’. In ons gesprek gaat het ook over die beroemde uitspraak dat als je springt (in het leven) je opgevangen wordt door God.
“Het leven is geen probleem dat opgelost moet worden, maar een realiteit die beleefd moet worden.” - Søren Kierkegaard
Daarmee komen we tot de conclusie dat de toekomst niet zozeer die chronologische toekomst is als wel de eigen ontwikkeling en het erkennen van dat wat aanwezig is en tot bloei kan komen. Die toekomst vraagt soms de moed om te springen. Vraagt om geloof om te geloven.
Vraagt om erkennen van wat er is, erkennen wat je diep van binnen al weet ; dat je iets wilt. Dat er iets gewild wordt. Maar erkennen van jezelf kost ook moeite. Erkennen is dat je gaat staan en je mond opendoet. Stem geeft aan wat je wilt, of wat er gewild wordt. Dat vraagt om moed, want de angst afgewezen te worden of te falen duwt je makkelijk weer terug. In dat erkennen geef je antwoord op de vraag. Welke vraag? Dat is aan jou. Door in het licht te gaan staan, zichtbaar te worden, komt die vraag vanzelf wel.
Ron van Es
Dagindeling 12 maart:
09.30 inloop
10.00 We onderzoeken aan de hand van fragmenten uit verschillende boeken wat onze vragen zijn m.b.t. de eigen toekomst. Er is voldoende tijd om samen het interactieve gesprek aan te gaan en de diepte op te zoeken van het onderwerp. Bepaalde werkvormen als oefeningen in de verbeelding zullen daarbij zeker helpen.
12.10 Middag viering in de kapel
12.30 Lunch
13.30 Je gaat zelf aan de slag met je eigen vragen en mijmeringen. We geven je de kans om in het klooster een plek te zoeken om na te denken en te schrijven. We hebben ook een speciale Mijmer-wandeling voor je klaarliggen, een wandeling in de buurt met daarbij specifieke vragen.
15.30 We komen bij elkaar en delen onze bevindingen. Nemen daarvoor de tijd.
16.30 We sluiten de dag af.
Twee weken van tevoren ontvang je een speciaal ‘werkboek’ in pdf-vorm met een aantal fragmenten uit boeken uit de bibliotheek van de Betekenis Boeken Club met enkele reflectieve vragen. Zo kun je je alvast voorbereiden op deze dag.
