Giles Hutchins, Laura Storm
Regeneratief leiderschap, het DNA van levensbestendigende organisaties in de 21e eeuw
Regeneratief leiderschap
Hoewel dit boek in 2019 uitkwam in het Engels - herinner je nog de coronaperiode die daarna kwam? - is er toch die oproep van de schrijvers Giles Hutchins en Laura Storm die in het voorwoord schreven hoe we een nieuwe manier moeten vinden om oude systemen die ons naar de afgrond dragen om te vormen. We hebben nieuw leiderschap nodig. ‘Een tijd voor gedurfde verbeeldingen in zowel het persoonlijke als het openbare leven, een tijd waarin we het onwaarschijnlijke denken en het onredelijke moeten doen’.
En toen viel de wereld stil in 2020. Stil en vol angst, maar ook met de nodige reflectie dat we het nu anders kunnen gaan doen. Wat zegt onze verbeelding? Dat was het moment waarop ikzelf aan 23 andere schrijvers het voorstel voorlegde om nu een boek te schrijven met onze verbeelding. Sociaal, hoe willen we leven? Politiek, hoe creëren we betrokkenheid? Economisch, wat is dan duurzaam en eerlijk? Ecologisch, waarin zijn we die rentmeesters? Zingevend, wat is van waarde? Spiritueel, waar leeft de onzichtbare zichtbare verbinding?
Dat boek heette Anders verder, over een wereld na corona, en verscheen anderhalve maand later. Met ongekende inspanning hadden we dat voor elkaar gekregen. 24 bijzondere bijdragen.
In het voorwoord schreef ik: ‘Het staande systeem dat zo gefaald heeft — en ons nu een weg heeft doen inslaan die doodlopend blijkt te zijn — heeft ons niet geholpen die ideeën over een andere samenleving te laten uitwerken. Het ‘ja maar’, de comfortabele positie van toch kunnen kopen, de verblinding van oneindige economische groei — het waren geduchte tegenstanders voor idealen voor een eerlijker, duurzame, inclusieve wereld voor iedereen.
De 23 schrijvers die ik samen met mij gevraagd heb — economen, doeners, ondernemers, journalisten, docenten, zieners, sprekers, auteurs — komen daarom met heldere voorbeelden hoe het wel kan, zelfs moet (zonder te drammen) omdat ‘business as usual’ niet meer kan.
Het is de verbeelding van een dichtgeslagen deur die we weer langzaam open moeten krikken. Niet met een koevoet, maar met verbeelding. Wat voor een wereld ligt er achter die gesloten deur? En als we ons in verbeelding het opengaan van die deur voorstellen, en we over de drempel stappen en om ons heen kijken, wat zien we dan? Daar, daar gaat dit boek over. Wat zien we van een wereld zonder crisis?’
Dat boek bleek een poging te zijn. Net als dit boek nu, Regeneratief leiderschap. Net als alle boeken, spreekbeurten, radiocolumns, presentaties, interviews. Pogingen. En langzaam komt het wiel in beweging. Ons boek, Anders verder, kun je nog tweedehands kopen. En de ideeën zijn nog springlevend. We komen er wel.
Dat is ook de reden dat het boek van Giles Hutchins en Laura Storm nu alsnog in het Nederlands verschijnt. Ondanks die wereldwijde crisis en het feit dat alles weer bij het oude lijkt te zijn. ‘We moeten dit schip een andere kant opsturen, want de koers die het nu vaart is catastrofaal. Daarom schrijven we dit boek: we willen leiders helpen om uit onze huidige hachelijke situatie te komen door een nieuwe regeneratieve leiderschapsbenadering aan te bieden waarbij organisaties gedijen, ecosystemen floreren en mensen weer opbloeien.’
Met die woorden klinkt nog steeds dezelfde hoop, en dezelfde noodzaak; juist nu in een wereld in verwarring, en het zoeken naar zin en bewustzijn. Niet voor niets gaat het eerste hoofdstuk dan over ‘Tegenvallers en doorbraken’, met gelijk maar de vraag: ‘Zijn we aan het afbreken of doorbreken?’
Regeneratief leiderschap, en daar is waar dit boek dan overgaat, is eigenlijk een manier om in je denken te leren stapelen. Dat stapelen maakt dat elke situatie vraagt om het doordenken van ideeën. Wat als, en als dat er dan voor zorgt dat dit verandert, wat is dan nodig om verder te gaan met dat grotere idee. De weg naar verandering is er nooit één van een rechte weg, van A naar B. ‘Pas als we deze inherente fout in de huidige zakelijke logica goed begrijpen, zullen we in staat zijn om adequaat verder te gaan, de complexiteitskloof te dichten en onze logica te evolueren naar een betere manier.’ Of zoals de volksfilosoof Johan Cruijff al memoreerde: ‘Je gaat het pas zien als je het door hebt.’
In het belangrijkste hoofdstuk van het boek gaat het dan over hoe het DNA van dat regeneratief leiderschap werkt. Bijvoorbeeld in het idee van twee systemen.
Divergentie: openstellen, verkennen, experimenteren en verbinden.
Mooi voorbeeld van dit leiderschap is hoe Jaap Fris en Niels Moshagen als zij-instromende boeren hun boerderij zijn gaan bestieren. Met hun eigen ideeën, die ze moesten aanpassen. Met de wijsheid van de boeren die hen omringen en door domweg te kijken wat werkt. In de podcastserie Van Stad Naar Land, die ik met hen maakte, kun je dat perfect horen doordat ze het gesprek aangaan met hun buren en boeren. Samen logisch kijken.
Convergentie: samenbrengen, consolideren, aarden.
Door mensen en ideeën samen te brengen, bijvoorbeeld in een burgerberaad, of zoals onlangs gebeuren met een grote groep mensen rondom het thema klimaat, merk je dat er veel meer overeenstemming kan ontstaan. Overeenstemming en daardoor gerichte acties.
In emergentie breng je dan alles weer samen, het uitwaaieren en onderzoeken naar helderheid en actie. Mooi die uitspraak dan van Albert Einstein in het boek: ‘Ik denk 99 keer na en kom met niks. Ik stop met denken, zwem in stilte en de waarheid komt tot me.’
In Regeneratief leiderschap staan verder een veelvoud van opmerkingen, ideeën, mogelijkheden, inzichten, wijsheden, verwijzingen naar bronnen en eerdere boeken en artikelen. Een enorme bron dus voor organisaties, instellingen, bedrijven en ook individuele lezers om zich te oriënteren op hoe de samenleving anders kan worden georganiseerd.
Met als laatste dan deze uitspraak van een van mijn favoriete denkers Richard Rohr: ‘De mensen die de tegenstellingen in zichzelf herkennen en oplossen zijn de redders van de wereld. Zijn zijn de enige echte aanjagers van transformatie, verzoening en nieuwheid.’
Ron van Es
