De Toekomst, kun je die sturen of ben je eraan 'overgeleverd'?
“Het lot sleurt ons naar datgene waar we niet recht op af willen gaan. Het lot raakt ons van buitenaf als we weigeren gehoor te geven aan zijn oproep van binnenuit. Aandacht voor synchroniciteit maakt het makkelijker om bewust mee te gaan met de veranderingen in ons leven die zich door steeds meer ‘tekenen’ aankondigen. Als we expres een andere weg inslaan om die te vermijden zal het lot ons toch weer terugsturen.” - Carl Gustav Jung
- Is er een toekomst zonder verleden of heden?
- Ben ik in de toekomst nog steeds dezelfde?
- Kan ik de toekomst sturen of wensen?
Op een of andere manier zijn we altijd bezig met de toekomst. Onze toekomst in het bijzonder. Wat moet ik worden? Hoe ziet mijn carrière er verder uit? Met wie wil ik verder? Ben ik voldoende verzekerd? Hoe moet het als ik oud ben?
Heel vaak lijken we ons ook over te geven aan het idee dat onze eigen toekomst afhangt van omstandigheden; we doen ons best, maar het is altijd maar afwachten of het kwartje de goede kant op valt. Maar hoe zit het dan met die uitspraak van Carl Gustav Jung? ‘Het lot sleurt ons naar datgene waar we niet recht op af willen gaan.’
Wat is dan ‘het lot’? Sommige mensen betitelen dat als de voorgeschreven weg - door het andere, god, of voorbestemming - dat voor ons is uitgetekend. Ik geloof dat niet. Predestinatie. Je toekomst ligt al klaar, en als je afwijkt, dan word je daarvoor gestraft. Of loop je de kansen mis. Of trouw je de verkeerde persoon. Zie je wel.
De wil te willen
De psychiater Victor Frankl heeft dat later de wil-tot-betekenis genoemd. De essentie van ons bestaan – en dat is ook waar hij op duidt – is een balans te vinden in je leven. ‘Ieder mens wordt door het leven ondervraagd en hij kan zich slechts verantwoorden tegenover het leven, door zijn eigen leven te verantwoorden. Hij kan slechts gehoor geven aan het leven door verantwoordelijkheid te dragen voor zijn eigen leven.’
Gehoor geven aan de innerlijke wil dus. Daar ligt je toekomst in besloten. Luisteren naar wat zich aandient in je leven. Reageren op signalen, en die signalen zijn soms heel subtiel en soms heel nadrukkelijk. Subtiel in de vage verlangens die we voelen, nadrukkelijk in het vastlopen van ons lichaam bij een burn-out.
Het verhaal van ons leven is het verhaal van de manifestatie van onszelf. Vanuit de wil om tot expressie te brengen wie ik ben, onvolmaakt en volledig, word ik medeschepper op deze mysterieuze reis.
Daarmee is onze toekomst wel degelijk te sturen. We kunnen onszelf negeren, datgene in ons dat gewild wil worden, en soms laten afsterven, of we kunnen er leren gehoor aan te geven. Dat vraagt moed om tot overgave te komen.
De sprong
Luister eens op dit punt naar mijn gesprek met Geert Jan Blanken die veel schreef over het werk van Søren Kierkegaard en waar we in ons gesprek dieper ingingen op het laatste boek van Geert Jan Blanken, ‘Wakkere wijsheid’. In ons gesprek gaat het ook over die beroemde uitspraak dat als je springt (in het leven) je opgevangen wordt door God.
“Het leven is geen probleem dat opgelost moet worden, maar een realiteit die beleefd moet worden.” - Søren Kierkegaard
Daarmee komen we tot de conclusie dat de toekomst niet zozeer die chronologische toekomst is als wel de eigen ontwikkeling en het erkennen van dat wat aanwezig is en tot bloei kan komen. Die toekomst vraagt soms de moed om te springen. Vraagt om geloof om te geloven.
Vraagt om erkennen van wat er is, erkennen wat je diep van binnen al weet ; dat je iets wilt. Dat er iets gewild wordt. Maar erkennen van jezelf kost ook moeite. Erkennen is dat je gaat staan en je mond opendoet. Stem geeft aan wat je wilt, of wat er gewild wordt. Dat vraagt om moed, want de angst afgewezen te worden of te falen duwt je makkelijk weer terug. In dat erkennen geef je antwoord op de vraag. Welke vraag? Dat is aan jou. Door in het licht te gaan staan, zichtbaar te worden, komt die vraag vanzelf wel.
Ron van Es